Opstellingsfiguren voor professionals
Opstellingsfiguren voor je praktijk?
Persona-opstellingen: houten figuren met eigen methodiek, gebruikersboekje en trainingslijn.
Opstellingsfiguren voor je praktijk
Je zoekt figuren voor je praktijk. Misschien werkte je met Verwonderland en zoek je een alternatief nu de productie is gestopt. Misschien overweeg je voor het eerst om met fysiek materiaal te werken en wil je weten wat er is. De markt voor therapeutische opstellingsfiguren in Nederland is overzichtelijk; de verschillen zijn groter dan ze lijken.
Wat er beschikbaar is
Verwonderland, jarenlang de bekendste leverancier van opstellingsfiguren voor coaching en therapie, is per december 2025 gestopt met produceren. Wat er overblijft valt in drie categorieën:
Neutraal materiaal
Peg dolls, Playmobil, blanco houten figuren, Een Taal Erbij. Flexibel en betaalbaar. De cliënt kiest een figuur en geeft die zelf betekenis; jij als begeleider brengt de structuur. Dat werkt als je een open, projectieve werkwijze wilt en je eigen kader meebrengt. De figuren zijn uitwisselbaar; er zit geen vast model achter. Elke sessie begint opnieuw met betekenis geven en er is geen gedeelde taal die buiten de sessie blijft werken.
Framework-gebonden materiaal
Binnenwereld op Tafel (schematherapie-modi), polyvagaal-materiaal. Bruikbaar als je binnen dat specifieke kader werkt. De figuren zijn ontworpen voor één benadering; ze passen minder als je kader breder is of als je eclectisch werkt.
Methodiek-gedragen materiaal
Persona-opstellingen. Eigen kader (Onschuldbodem-methode); compatibel met meerdere stromingen. Met gebruikersboekje, trainingslijn en het boek 'Patronen opvoeden' als theoretische basis.
Waar je op let bij het kiezen
✓ Zit er een model achter het materiaal? Neutraal materiaal vraagt van jou als begeleider dat je de structuur aanbrengt. Dat is een voordeel als je maximale vrijheid wilt; het kost tijd als je elke sessie opnieuw moet opbouwen. Materiaal met een model geeft je een kader om het gesprek te structureren en de cliënt mee naar huis te geven.
✓ Past het bij hoe jij werkt? Framework-gebonden materiaal past bij het framework waar het voor is gemaakt. Als je eclectisch werkt of meerdere kaders combineert, wil je materiaal dat daarnaast werkt; als aanvulling op je bestaande werkwijze.
✓ Wat neemt de cliënt mee naar huis? Een blanco figuur zonder naam is moeilijk te onthouden. Een figuur met een gezicht, een houding en een naam ('de gever', 'de vermijder', 'het afluisterende oor') geeft de cliënt taal die buiten de sessie blijft werken. In intervisie en supervisie spreekt de groep dezelfde taal.
✓ Is er ondersteuning bij het materiaal? Een gebruikersboekje met werkvormen, een training waar je oefent, collega's die dezelfde taal spreken: hoe meer structuur eromheen zit, hoe sneller je het inzet en hoe meer het oplevert in je praktijk.
Wat persona-opstellingen anders maakt
Drie dingen onderscheiden persona-opstellingen van ander materiaal op de markt:
Elke figuur heeft een vaste identiteit. De gever ziet eruit als een gever. De vermijder ziet eruit als een vermijder. De cliënt hoeft niet te bedenken welk poppetje wat voorstelt; ze pakt een figuur op en herkent zichzelf. Dat bespaart de projectiestap en versnelt de herkenning. Een cliënt die de figuur oppakt en stil wordt: haar lijf herkende het voordat ze het kon benoemen.
Er zit een compleet model achter. De architectuur van het interne systeem is vooraf uitgedacht: de Baby als kwetsbare kern; de Overlevers als beschermers; de Volwassene als opvoeder; de mechanismen die het geheel in stand houden. De figuren zijn een landkaart van het overlevingssysteem. Dat geeft structuur aan het gesprek en richting aan het veranderproces.
De mechanismen zijn apart zichtbaar. De Mist, het afluisterende oor, de Onbekende Derde, de kritische stem: dit zijn de onzichtbare krachten die ervoor zorgen dat het overlevingssysteem zichzelf in stand houdt. Geen andere figurenset maakt deze laag apart tastbaar. Je pakt ze erbij als het veranderproces stagneert en de cliënt vastloopt in 'ik snap het wel maar het verandert niet'.
De grondtoon verschilt van de meeste benaderingen. Het overlevingssysteem is hier geen vijand en geen diagnose. Het heeft de cliënt beschermd toen ze het nodig had. Het mag met mildheid gezien en met zorg opgevoed worden. Dat klinkt zacht; het is precies. Want het systeem reageert op mildheid anders dan op strijd. Bij strijd verhardt het. Bij mildheid ontstaat er ruimte.
Wat er in de set zit
28 overlevingsdelen in lasersnij-hout; elk met een eigen gezicht en houding. De architectuurfiguren: Baby, Schatkist, Overlevers, Volwassene. De mechanismen: Mist, Onbekende Derde, kritische stem, afluisterende oor. Opbergdoos van hout. Gebruikersboekje (A5; 24 pagina's) met het ontwikkelingsverhaal, alle figuren beschreven en twee werkvormen uitgewerkt.
De professionele set kost €189 excl. btw. De instapset (architectuurfiguren + zes overlevingsdelen + werkkaartje) kost €79 excl. btw.
Veelgestelde vragen bij het kiezen
Verwonderland
Ik werkte met Verwonderland. Wat is het verschil? Verwonderland werkte met neutrale houten figuren zonder vast model erachter. De begeleider bracht zelf de structuur. Persona-opstellingen hebben een eigen identiteit per figuur en het Onschuldbodem-model als kader. De werkwijze verschilt: bij neutraal materiaal is de vraag 'wat zie jij in deze figuur?'; bij persona-opstellingen is de vraag 'welk deel van het systeem is dit en hoe werkt het samen met de rest?'
Schematherapie
Ik werk met schematherapie. Kan ik deze figuren daarnaast gebruiken? Ja. De modi uit schematherapie beschrijven wat er is (diagnostische categorieën). De persona-opstellingen laten zien hoe het geheel zichzelf in stand houdt: het sturingsmechanisme. Ze verdiepen je bestaande werkwijze; ze vervangen die niet.
IFS
Ik werk met IFS. Past dit erbij? IFS beschrijft parts als functionele rollen. De Onschuldbodem-methode voegt de mechanismen-laag toe: hoe het systeem zichzelf in stand houdt en wat het doet als de Volwassene (in IFS-taal: het Self) probeert in te grijpen. De figuren zijn compatibel met het IFS-kader en voegen een dimensie toe die IFS niet apart benoemt.
Oplossingsgericht
Ik werk oplossingsgericht. Past dit? Ja. De vraag 'wat werkt al goed?' vertaalt zich naar: welke overlevingsdelen zitten al in de dragende cirkel? De figuren maken zichtbaar welke krachten er al zijn en waar die sterker ingezet kunnen worden.
Training nodig?
Heb ik de training nodig om ermee te werken? De figuren zijn bruikbaar met het gebruikersboekje als handleiding. De training versnelt het leerproces: je oefent twee werkvormen in wisselende rollen, je leert herkennen wanneer het te spannend wordt en hoe je stabiliseert.
Kosten en levering
Wat kost het en wanneer is het leverbaar? Professionele set: €189 excl. btw. Instapset: €79 excl. btw. Trainer-editie: €295 excl. btw. Gebruikersboekje los: €19 excl. btw.
Kennismaken
Kan ik eerst kennismaken voordat ik de volledige set koop? De instapset (€79 excl. btw) bevat de architectuurfiguren en zes overlevingsdelen: genoeg om de werkwijze te ervaren. Upgraden kan altijd; je betaalt het verschil. De training bevat een instapset om mee naar huis te nemen.
Wachtlijst
De professionele set is leverbaar vanaf juni 2026. Laat je e-mailadres achter; je hoort als eerste wanneer je kunt bestellen.